بخش خصوصی همواره برای پیگیری مطالبات ملی، جبران خسارات و دفاع از منافع کشور در کنار دولت حضور خواهد داشت.
به گزارش خبرگزاری تسنیم ، برگزاری نشست تخصصی «پیامدهای زیستمحیطی جنگ و راهکارهای ارتقای تابآوری بنگاههای اقتصادی» در اتاق تهران، فرصتی فراهم کرد تا بار دیگر پیوند عمیق میان تابآوری اقتصادی و تابآوری زیستمحیطی مورد توجه قرار گیرد. در این نشست، علاوه بر بازخوانی عارضههای زیستمحیطی جنگ و اثر آن بر تولید، تنوعبخشی به سبد تامین مواد اولیه و تسهیل بهرهگیری از مواد بازیافتی بهعنوان بخشی از الزامات افزایش تابآوری بنگاهها مطرح شد.
کمیسیون انرژی و محیطزیست اتاق تهران با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست، نشست تخصصی «پیامدهای زیستمحیطی جنگ و تابآوری بنگاههای اقتصادی؛ مسئولیت بخش خصوصی در دوران گذار» را برگزار کرد. در این نشست که با حضور معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیطزیست، رئیس اتاق تهران، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، مدیران شهری، فعالان صنعتی و کارشناسان حوزه محیطزیست برگزار شد، تبعات زیستمحیطی و اقتصادی جنگ و تاثیر آن بر تامین منابع و انرژی و همچنین بهرهوری بخشهای تولیدی مورد بررسی قرار گرفت. همچنین ضرورت جلب توجه مجامع بینالمللی به پیامدهای زیستمحیطی جنگهای اخیر در ایران از جمله نکات مورد تاکید در این جلسه بود.
در ابتدای این نشست که همزمان با هفته محیط زیست برپا شد، سعید تاجیک، رئیس کمیسیون انرژی و محیط زیست اتاق بازرگانی تهران در سخنانی برآوردهای اولیه از آثار زیست محیطی جنگ رمضان را مورد اشاره قرار داد و گفت: بررسیها نشان میدهد که طی این جنگ، 5 میلیون تن گاز گلخانهای به کشور تحمیل شده که معادل آلایندگی بیش از یک میلیون دستگاه خودرو در طول سال یا مصرف برق حدود هفتصدهزار منزل مسکونی و یا نابودی 80 میلیون اصله درخت است.
تاجیک با بیان این که« در طول جنگ، حدود 41 هزار واحد مسکونی در تهران دچار آسیب و تخریب شد و 10 میلیون تن پسماند و نخاله برجای گذاشت»گفت: نکته حائز اهمیت این است که در طول جنگ رمضان، هیچ یک از نهادهای بینالمللی در حوزه محیط زیست بیانیهای در محکومیت این جنگ صادر نکردند.
او با بیان اینکه«تبعات زیستمحیطی جنگ اخیر را میتوان به عنوان مرگ زمین یا اکوساید تعبیر کرد» از ضرورت مستندسازی خسارتها سخن گفت و افزود: مستندسازی این پیامدها این امکان را فراهم می کند که در کاپ 31 با صدای رساتری در مورد تبعات زیستمحیطی جنگ اخیر صحبت کنیم.
محیطزیست ایران تحت فشار بهرهبرداری ناپایدار قرار دارد
در ادامه این نشست، محمود نجفیعرب، رئیس اتاق تهران، تصویری از وضعیت محیطزیست ایران و آسیب هایی که به اکوسیستم طبیعی کشور وارد شده ارائه کرد و گفت: محیط زیست کشور در دهههای گذشته، تحت تاثیر پیامدهای ناشی از جنگها و همچنین بهرهبرداری ناپایدار از منابع طبیعی قرار گرفته است.
وی با بیان اینکه«کاهش پوشش جنگلی، تخریب مراتع، فرسایش خاک، بیابانزایی، افت منابع آب و افزایش گردوغبار از مهمترین نشانههای آسیب به محیط زیست است» افزود: بخش مهمی از آسیبهای محیط زیست نتیجه الگوهای نادرست توسعه، تغییر کاربری اراضی، برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی و ضعف مدیریت سرزمین است.
نجفیعرب تصریح کرد: آثار این روندها بهصورت تدریجی اما انباشته بروز کرده و در نهایت منجر به افزایش ریسکهای اقتصادی، کاهش بهرهوری در بخشهای تولیدی و کشاورزی، افزایش هزینههای تولید و تضعیف زنجیره تامین شده است.
رئیس اتاق تهران با تاکید بر اینکه« تخریب محیطزیست به طور مستقیم بر هزینه تولید، امنیت غذایی، پایداری منابع آب و انرژی و همچنین جذابیت سرمایهگذاری اثرگذار است» به ضرورت حفاظت، مدیریت علمی و بهرهبرداری پایدار پارکهای ملی تهران اشاره کرد و افزود: توسعه مدلهای مشارکتی با بخش خصوصی میتواند هم به حفظ محیطزیست و هم به ایجاد منابع پایدار مالی برای نگهداری از این اکوسیستمها کمک کند.
نجفیعرب خاطرنشان کرد: اتاق تهران آمادگی دارد در مسیر تدوین گزارش ریسک سرزمین، ارتقای شفافیت دادههای محیطزیستی و توسعه سرمایهگذاریهای سبز، نقش فعالتری ایفا کند.
ضرورت حرکت به سمت صنایع سبز و تابآور
در ادامه این رویداد، پیمان فلسفی، عضو هیئت رئیسه کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی نیز به آلودگیهای زیستمحیطی که در پی حملات دشمن بر منابع طبیعی کشور تحمیل شد، اشاره کرد و گفت: حملات دشمن به پالایشگاه و مراکز انرژی به آلودگی گسترده هوا و خاک و حتی آب منجر شد. طبق کنوانسیونهای بینالمللی، آسیب به مراکزی که میتواند آثار زیست محیطی عمومی داشته باشد، خلاف مقررات جنگی است، اما این اتفاق در کشور ما رخ داد و این احتمال وجود دارد که دشمن به برخی نقاط با هدف تروریسم زیست محیطی حمله کرده باشد.
فلسفی، پسماندهای جنگی را که از حملات به مناطق مسکونی بر جای مانده است بر سلامت مردم اثرگذار دانست و گفت: احتمال سمی بودن عمده بقایا و پسماندهای ناشی از انفجارهای موشک و بمب، وجود داشته و باید در فرآیند آواربرداری به این نکته توجه شود. بنابراین لازم است، پیامدهای این حملات در مجامع بینالمللی طرح شده و احکام حقوقی و قانونی در محکومیت این اقدامات اخذ شود.
این نماینده مجلس با اشاره به اینکه بانکها آماده ارائه تسهیلات برای تامین سرمایه در گردش اولیه، جبران خسارت کارخانهها و حفظ سرمایههای انسانی در بنگاهها هستند، گفت: باید برای حفظ محیط زیست و افزایش تابآوری در مقابل آثار جنگ به سمت استفاده از روشهای دانش بنیان بومی و صنایع سبز و تابآور حرکت کنیم. او در ادامه به این نکته اشاره کرد که مجلس همچنان پیگیر اجرای قوانین مربوط به هوای پاک و مدیریت پسماند است.
بررسی تابآوری شهری و روند بازسازی واحدهای آسیبدیده در تهران
در ادامه، علی نصیری، رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران با اشاره به ابعاد خسارات ناشی از حملات اخیر به پایتخت اعلام کرد: در مجموع 653 مورد اصابت در سطح شهر تهران ثبت شده و هر 22 منطقه شهری درگیر آثار و تبعات این حوادث بودهاند.
وی با تشریح اقدامات انجامشده در حوزه مدیریت بحران و اسکان اضطراری افزود:با هماهنگی دستگاههای اجرایی و خدماتی، بیش از 9200 نفر و حدود سههزار خانوار در 46 مرکز اقامتی و هتل اسکان داده شدهاند و بخشی از این خانوارها همچنان تحت پوشش خدمات اسکان اضطراری قرار دارند.
نصیری ادامه داد: در بخش ارزیابی خسارات، از حدود 50 هزار واحد مسکونی آسیبدیده، بخش عمدهای، نیازمند تعمیرات جزئی بوده و نزدیک به 9 هزار واحد تعمیرات متوسط را پشت سر گذاشتهاند. همچنین 455 واحد نیازمند مقاومسازی و 22 واحد در وضعیت تخریبی قرار دارند که فرآیند رسیدگی و تعیین تکلیف آنها در حال انجام است.
وی همچنین مدیریت پسماند نخالههای ساختمانی با ملاحظات زیستمحیطی و ضرورت ساماندهی زیرساختهای پرریسک شهری را از محورهای مهم مدیریت بحران عنوان کرد و ارتقای تابآوری شهری، توسعه زیرساختهای ایمن و تقویت آموزش عمومی در مواجهه با شرایط اضطراری را ضروری دانست.
اقتصاد چرخشی؛ ضرورت تغییر پارادایم در حکمرانی اقتصادی و توسعه پایدار
در بخش دیگری از این نشست، سید توحید صدرنژاد، رییس کمیسیون توسعه پایدار اتاق ایران با تاکید بر ضرورت گذار به اقتصاد چرخشی گفت: این رویکرد که در گذشته گاه بهعنوان مفهومی نظری و غیرکاربردی تلقی میشد، امروز بهواسطه شرایط واقعی اقتصاد و محدودیت منابع به یک ضرورت اجتنابناپذیر تبدیل شده است.
وی با اشاره به اثرات جنگ اخیر بر ظرفیت تولید کشور افزود: در جریان این جنگ، بخشی از ظرفیت تولیدی کشور در میان حدود 60 تا 70 گروه صنعتی کاهش یافته و در صورت وجود زیرساختهای اقتصاد چرخشی، امکان جبران بخشی از این کاهش تا حدود 40 درصد از طریق زنجیره ارزش ثانویه وجود داشت.
صدرنژاد با بیان اینکه« توسعه اقتصاد چرخشی نیازمند سرمایهگذاری سختافزاری جدید نیست» تصریح کرد: مسئله اصلی در این حوزه ایجاد پیوند میان زیرساختهای موجود و لایههای «مغزافزاری» و مدیریتی صنعت است که میتواند بهرهوری منابع را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.
رئیس کمیسیون توسعه پایدار اتاق بازرگانی ایران، همچنین با اشاره به چالشهای حکمرانی در این حوزه افزود: تفکیک میان کالاها و خدمات عمومی و خصوصی، نحوه تنظیمگری، سیاستگذاری تعرفهای و نقش دولت در ارائه خدمات عمومی از جمله موضوعات کلیدی در پیادهسازی اقتصاد چرخشی است. در عین حال، عدم طراحی صحیح نظام حکمرانی میتواند انگیزههای اقتصادی را از مسیر صحیح منحرف کرده و اجرای سیاستهای پایداری را با اختلال مواجه کند.
صدرنژاد در ادامه، ضرورت تدوین چارچوبهای منسجم حکمرانی، استفاده از ابزارهای قانونی و مالی و همافزایی میان دولت، بازار و بخش خصوصی برای تحقق اقتصاد چرخشی را مورد تاکید قرار داد.
قربانی اصلی جنگ، محیط زیست است
محمدعلی طهماسبی، مشاور رئیس سازمان محیط زیست نیز با تاکید بر این که در جنگها، محیطزیست به عنوان اصلیترین قربانی شناخته میشود، گفت: در شرایط جنگی، سازمان حفاظت از محیط زیست نیاز به مجموعهای از راهبردهای هوشمندانه، انعطافپذیر و مقاوم دارد. این رویکردها و راهبردها به سه بخش قبل، حین و پس از جنگ با تاکید بر راهبردهای حکمرانی و امنیتی تقسیم شده است. این سه رویکرد باید به کمک دستگاههای بالادستی اجرا شده و سازمان محیط زیست طبق قوانین به عنوان حکمران در نظرگرفته شود.
طهماسبی با بیان این که «میزان خسارت به محیط زیست در دو جنگ اخیر از یک میلیارد دلار عبور کرده است» گفت: سازمان محیط زیست، رئوس کلی بخشهای برآورد خسارات زیست محیطی جنگ را در شش بخش با استفاده از منابع خارجی و اقدامات مشابه نهادهای بینالمللی در اوکراین و غزه آماده کرده است. تمام این موارد ارزشگذاری اقتصادی شده و در یک برنامه احیا و ترمیم با اولویتبندی تهیه و اجرا میشود. در نهایت نیز اسناد پشتیبان ضمیمه و در نهادهای داخلی و بینالمللی در مورد آن، پیگیری حقوقی انجام خواهد شد.
نقش اقتصاد چرخشی و بازیافت در آینده صنعت پلیمر کشور
در ادامه این نشست، سعید ترکمان، رئیس انجمن ملی صنایع پلیمر ایران با اشاره به اهمیت پیادهسازی اقتصاد چرخشی در صنعت پلیمر، بر ضرورت بازنگری در سیاستهای تولید، مصرف و مدیریت پسماند تاکید کرد.
وی با بیان اینکه «حضور تشکلهای تخصصی در مذاکرات بینالمللی حوزه آلودگی پلاستیک ضروری است» گفت: هماهنگی میان نهادهای دولتی، خصوصی و انجمنهای تخصصی میتواند نقش موثری در ارتقای جایگاه کشور در معاهدات جهانی محیط زیست داشته باشد.
ترکمان با اشاره به آسیبپذیری زنجیره ارزش صنایع پتروشیمی در شرایط بحران افزود: چالشهای اخیر در دوره جنگ و پساجنگ نشان داد که پایداری تولید و تامین مواد اولیه نیازمند تنوعبخشی به سبد نهاده های تولید و تسهیل استفاده از مواد بازیافتی است.
ترکمان با تاکید بر اینکه ایران ظرفیت بالایی در حوزه بازیافت پلیمر دارد، اظهار کرد: در صورت اصلاح مقررات و حمایت از اقتصاد چرخشی، امکان جایگزینی 30 تا 75 درصد مواد اولیه در برخی صنایع از طریق بازیافت وجود دارد.
وی همچنین خواستار تسهیل فرآیندهای صدور مجوز، اجرای مشوقهای مالیاتی، تسهیل تامین مواد اولیه ثانویه از سوی سازمان محیط زیست، تقویت مشارکت بخش خصوصی در سیاستگذاری و کاهش موانع قانونی در حوزه بازیافت شد و تاکید کرد که توسعه اقتصاد چرخشی میتواند ایران را به یکی از قطبهای بازیافت پلیمر در منطقه تبدیل کند.
حفاظت از تنوعهای زیستی کشور متوقف نشد
در ادامه این نشست، حمید ظهرابی، معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست با بیان این که «در دوران جنگ به رغم تهدیدات موجود، حفاظت از تنوعهای زیستی کشور متوقف نشد»، گفت: کشور ما که سالها بهرهبرداری ناپایدار و خشکسالی شدید را تحمل کرده بود، ناگهان با جنگی مواجه شد که آسیب بیشتری به محیط طبیعی آن تحمیل کرد.
به گفته او، جنگ تبعات بسیاری برای تنوع زیستی کشور داشته و به آتشسوزی و تخریب زیست بوم، کاهش تنوع زیستی گیاهی و جانوری، آلودگی منابع آب، خاک و اکوسیستم، تخریب اماکن حفاظتی و تجهیزات منجر شده و بر زیستگاههای کلیدی و کریدورهای حیات وحش اثر گذاشته است.
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست افزود: در جنگ 12 روزه به 8450 هکتار جنگل و مرتع و در جنگ رمضان به 17 منطقه حفاظت شده، یک تالاب بینالمللی، تعدادی ابنیه شامل اداره محیط بانی و مرکز بازدیدکنندگان، دکل مخابراتی، دوربینهای پایشی، ایستگاه سنجشی و تعدادی قایق خسارت وارد شده است.
میزان خسارت به محیط زیست در جنگ اخیر
در ادامه این نشست، صدیقه ترابی، معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست نیز با اشاره به تبعات حادثه انفجار انبارهای نفت و آسیبهای زیست محیطی آن گفت: یکی از موضوعات نگرانکننده در جنگ اخیر، آلودگی ناشی از انفجار انبارهای نفت در تهران بود که البته آلودگیها از روز دوم کاهشی شده و ظرف چند روز به کمک وزش باد و بارش باران رفع شد. اما همچنان نگرانهایی درخصوص آلودگی آب و خاک در مکانهایی که انفجار رخ داده، وجود داشته و پایشها در این زمینه ادامه دارد.
ترابی همچنین گفت: موضوع دیگری که در دوره جنگ قابل توجه به نظر میرسید، بحث کیفیت هوا بود. به جز روزهایی که وضعیت هوا متاثر از انفجار در انبارهای نفت بود، شهر تهران بهترین کیفیت هوا را نسبت به بازه زمانی مشابه در پنج سال گذشته تجربه کرد که این اتفاق متاثر از تعطیلی شهر بود.
ضرورت توجه به ملاحظات محیطزیستی در بازسازی و توسعه کشور
در ادامه این رویداد تخصصی، شینا انصاری، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست طی سخنانی ضمن تاکید بر ضرورت توجه به اقتضائات محیطزیست در سیاستگذاریهای توسعهای و بازسازی کشور گفت: تجربیات حاصل از جنگهای اخیر نشان میدهد که تابآوری اقتصادی و اجتماعی کشور ارتباطی مستقیم با تابآوری زیستمحیطی دارد.
وی با اشاره به اقدامات انجامشده در حوزه مستندسازی خسارات زیستمحیطی جنگهای اخیر توضیح داد: سازمان حفاظت محیط زیست ارزیابی آثار و خسارات واردشده به عرصههای طبیعی و محیطزیستی را در دستور کار قرار داده و برآوردهای اولیه نشان میدهد خسارات ناشی از جنگ 12 روزه به بیش از 20 همت رسیده است. این مستندات برای پیگیریهای حقوقی و بینالمللی به مراجع ذیربط ارائه شده است.
انصاری همچنین به پیگیریهای دیپلماتیک و مکاتبات انجامشده با سازمانهای بینالمللی، کشورهای منطقه و نهادهای تخصصی وابسته به سازمان ملل متحد اشاره کرد و گفت: لزوم توجه به پیامدهای محیطزیستی جنگها باید به عنوان یک مطالبه جدی در مجامع بینالمللی دنبال شود.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با تاکید بر ضرورت بهرهگیری از تجربیات بحرانهای اخیر در فرآیند بازسازی افزود: در اجرای طرحهای توسعهای و بازسازی زیرساختها باید ظرفیتهای زیستبومی، محدودیت منابع آب، ارزیابی ریسک و ملاحظات محیطزیستی مورد توجه قرار گیرد تا از تکرار چالشهای گذشته جلوگیری شود.
وی توسعه انرژیهای تجدیدپذیر را یکی از الزامات کشور در مسیر توسعه پایدار دانست و تصریح کرد: با توجه به ظرفیتهای زیست بوم کشور، گسترش استفاده از انرژیهای پاک میتواند به کاهش فشار بر منابع طبیعی و افزایش پایداری اقتصادی کمک کند.
انصاری همچنین با اشاره به توجه دولت به مقوله عدالت زیست محیطی، برخورداری متوازن مناطق مختلف کشور از فرصتها و منابع طبیعی را مورد تاکید قرار داد و گفت: حفاظت از محیطزیست، موضوعی بخشی نیست، بلکه با رفاه اجتماعی، امنیت اقتصادی و کیفیت زندگی شهروندان پیوندی عمیق دارد.
وی محیطزیست را یکی از مهمترین بسترهای تقویت سرمایه اجتماعی دانست و خواستار گسترش مشارکت بخش خصوصی، تشکلهای تخصصی و آحاد جامعه در تصمیمسازیها و برنامههای مرتبط با توسعه پایدار شد.
ضرورت پیگیری بینالمللی خسارات زیستمحیطی جنگ
در ادامه پس از آنکه اعضای پانل به طرح دیدگاهها و نظرات خود پرداختند، رئیس اتاق تهران در جمعبندی موضوعات مطرح شده، بر ضرورت بهرهگیری از ظرفیتهای بینالمللی برای انعکاس و پیگیری خسارات واردشده به کشور تاکید کرد و گفت: اجلاس روسای اتاقهای بازرگانی کشورهای اسلامی در آبانماه سال جاری در آنکارا برگزار میشود و این رویداد فرصت مناسبی برای طرح آثار و پیامدهای زیستمحیطی ناشی از جنگ در سطح منطقهای و بینالمللی فراهم میکند. در عین حال، اتاق ایران و اتاق تهران آمادگی دارند با حضور نمایندهای از سازمان حفاظت محیط زیست، این موضوع را بهطور تخصصی در دستور کار نشستهای پیشرو قرار دهند.
رئیس اتاق تهران همچنین با اشاره به ظرفیتهای موجود در اتاق بازرگانی بینالملل(ICC) گفت: تاکنون مکاتبات متعددی درباره خسارات اقتصادی و تولیدی ناشی از جنگ خطاب به این نهاد انجام شده است، اما لازم است ابعاد زیستمحیطی این خسارات نیز با مستندات فنی، کارشناسی و قابل استناد تدوین و از همین مسیر در مجامع بینالمللی پیگیری شود.
او با اشاره به اینکه اتاق تهران آمادگی دارد تا در پویشهای مربوط به اصلاح الگوی مصرف مشارکت کند، افزود: بخش خصوصی همواره برای پیگیری مطالبات ملی، جبران خسارات و دفاع از منافع کشور در عرصههای بینالمللی در کنار دولت حضور فعال خواهد داشت.
انتهای پیام/