برق امروز تنها یک خدمت عمومی نیست؛ بلکه به یکی از پایههای اصلی رشد اقتصادی تبدیل شده است.
به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم ، با نزدیک شدن به روزهای اوج مصرف برق، گزارشهای رسمی از کاهش نسبی ناترازی شبکه در تابستان 1405 نسبت به سال گذشته حکایت دارد. اگرچه همچنان فاصله میان تولید و مصرف برق یکی از مهمترین چالشهای صنعت انرژی کشور به شمار میرود، اما بهبود نسبی شرایط نشان میدهد مجموعه اقداماتی که طی ماههای اخیر در حوزه توسعه ظرفیت تولید، نیروگاههای تجدیدپذیر و مدیریت مصرف انجام شده، توانسته بخشی از فشار وارد بر شبکه را کاهش دهد.
با این حال اهمیت این موضوع تنها به حوزه انرژی محدود نمیشود. در شرایطی که اقتصاد کشور بیش از هر زمان دیگری بر رشد تولید، توسعه صادرات و تقویت بخش صنعت تکیه کرده است، وضعیت شبکه برق به یکی از عوامل تعیینکننده در مسیر فعالیت واحدهای تولیدی تبدیل شده است. به همین دلیل کاهش ناترازی برق را باید نه صرفاً یک دستاورد در حوزه انرژی، بلکه فرصتی برای تقویت تولید و افزایش ظرفیت صنعتی کشور ارزیابی کرد.
برق؛ زیرساخت اصلی تولید
در سالهای اخیر ناترازی برق بیش از هر بخش دیگری صنایع بزرگ کشور را تحت تأثیر قرار داده است. فولاد، سیمان، پتروشیمی، آلومینیوم و صنایع معدنی که سهم مهمی در تولید ناخالص داخلی و صادرات غیرنفتی دارند، در دورههای اوج مصرف با محدودیتهای انرژی مواجه شدند؛ محدودیتهایی که در برخی مقاطع به کاهش تولید، افت صادرات و افزایش هزینههای عملیاتی منجر شد.
در چنین شرایطی، هر میزان بهبود در وضعیت تأمین برق میتواند به معنای افزایش اطمینان تولیدکنندگان برای برنامهریزی بلندمدت، حفظ ظرفیت تولید و توسعه سرمایهگذاری باشد. فعالان صنعتی معتقدند ثبات در تأمین انرژی یکی از مهمترین مؤلفههای رقابتپذیری صنایع است و بدون دسترسی پایدار به برق، تحقق اهداف تولیدی و صادراتی با دشواری همراه خواهد بود.
بررسیها نشان میدهد بخشی از کاهش ناترازی برق امسال ناشی از افزایش ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر، بهبود شرایط نیروگاههای برقآبی و اجرای برنامههای مدیریت مصرف است. همچنین ارتقای راندمان برخی نیروگاهها و بهرهبرداری از ظرفیتهای جدید تولید برق موجب شده فشار بر شبکه نسبت به سال گذشته تا حدودی کاهش یابد.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که طی سالهای گذشته رشد مصرف برق همواره با سرعت بیشتری نسبت به توسعه ظرفیت تولید پیش رفته و همین مسئله به یکی از عوامل اصلی شکلگیری ناترازی تبدیل شده بود. اکنون به نظر میرسد بخشی از این فاصله در حال کاهش است؛ هرچند کارشناسان تأکید دارند که برای دستیابی به شرایط پایدار، مسیر طولانیتری پیش رو قرار دارد.
معدن و فولاد؛ نخستین بهرهمندان ثبات انرژی
یکی از بخشهایی که بیشترین تأثیر را از بهبود وضعیت برق دریافت خواهد کرد، حوزه معدن و صنایع معدنی است. در سالهای اخیر بارها فعالان این بخش اعلام کردهاند که محدودیتهای انرژی به یکی از مهمترین موانع رشد تولید تبدیل شده است.
ایران در شرایطی قرار دارد که توسعه معدن به عنوان یکی از مهمترین محورهای اقتصاد غیرنفتی مورد توجه قرار گرفته است. افزایش تولید فولاد، مس، آلومینیوم و سایر محصولات معدنی بدون دسترسی پایدار به برق عملاً امکانپذیر نیست. به همین دلیل هرگونه کاهش در ناترازی برق میتواند به تقویت زنجیره معدن و صنایع معدنی و در نهایت افزایش صادرات غیرنفتی منجر شود.
این موضوع در شرایط کنونی که کشور به دنبال متنوعسازی منابع درآمدی و کاهش وابستگی به نفت است، اهمیت دوچندان پیدا میکند. بسیاری از کارشناسان معتقدند توسعه بخش معدن و صنایع معدنی میتواند بخشی از نقش سنتی درآمدهای نفتی را در اقتصاد کشور ایفا کند؛ اما تحقق این هدف مستلزم تأمین پایدار زیرساختهایی همچون برق، گاز و حملونقل است.
با وجود بهبود نسبی شرایط، کارشناسان حوزه انرژی تأکید دارند که حل پایدار مسئله برق تنها با افزایش ظرفیت تولید امکانپذیر نیست. تجربه جهانی نشان میدهد موفقترین کشورها علاوه بر توسعه نیروگاهها، بر افزایش بهرهوری انرژی، مدیریت مصرف و استفاده از فناوریهای نوین نیز تمرکز کردهاند.
در ایران نیز توسعه کنتورهای هوشمند، کاهش تلفات شبکه، بهینهسازی مصرف در صنایع و افزایش بهرهوری تجهیزات میتواند نقش مهمی در کاهش فشار بر شبکه ایفا کند. در کنار این اقدامات، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر نیز به عنوان یکی از راهبردهای اصلی صنعت برق مورد توجه قرار گرفته است.
برق؛ مسئلهای فراتر از انرژی
واقعیت این است که برق امروز تنها یک خدمت عمومی نیست؛ بلکه به یکی از پایههای اصلی رشد اقتصادی تبدیل شده است. هر واحد صنعتی که بدون نگرانی از محدودیت انرژی فعالیت کند، میتواند تولید بیشتری داشته باشد، صادرات خود را افزایش دهد و فرصتهای شغلی جدید ایجاد کند.
از این منظر، کاهش نسبی ناترازی برق در تابستان 1405 را باید فراتر از یک شاخص فنی ارزیابی کرد. این تحول میتواند نشانهای از حرکت تدریجی صنعت برق به سمت پایداری بیشتر و حمایت مؤثرتر از بخش تولید باشد؛ مسیری که در صورت تداوم سرمایهگذاری، توسعه فناوری و اصلاح ساختارهای موجود، نه تنها به بهبود وضعیت انرژی کشور منجر خواهد شد، بلکه زمینهساز رشد صنعتی، افزایش صادرات و تقویت اقتصاد غیرنفتی نیز خواهد بود.
انتهای پیام/