بازار سرمایه پس از عبور از شوکهای ناشی از جنگ و نااطمینانیهای سیاسی، وارد یک روند صعودی قدرتمند شده است. برخلاف انتظارات اولیه، نهتنها آثار جنگ مانع رشد بورس نشد، بلکه مجموعهای از عوامل از جمله جاماندگی بازار سهام از سایر بازارها، افزایش قابل توجه نرخ فروش محصولات شرکتها و تغییر انتظارات فعالان اقتصادی نسبت به آینده اقتصاد ایران، زمینه رشد شاخصها را فراهم کرد. بر این اساس، پیش بینی بورس در میانمدت همچنان مثبت ارزیابی میشود و در چنین شرایطی، سهامداری در شرکتهای بنیادی و سودساز میتواند استراتژی مناسبتری نسبت به معاملات کوتاهمدت و خبرمحور باشد.
جهان صنعت نیوز، بازار سرمایه در ماههای اخیر رفتاری متفاوت از آنچه بسیاری از فعالان اقتصادی انتظار داشتند، از خود نشان داده است. در حالی که وقوع جنگ و خسارات ناشی از آن میتوانست به افزایش نگرانیها و خروج سرمایه از بازار منجر شود، بورس پس از بازگشایی در سال جدید مسیر صعودی پرقدرتی را در پیش گرفت و این روند همچنان ادامه یافته است.
بخشی از این رشد به جاماندگی بازار سرمایه از سایر بازارهای دارایی بازمیگردد. طی دورههای گذشته، بازارهایی مانند ارز، طلا و برخی داراییهای فیزیکی رشد قابل توجهی را تجربه کردند، در حالی که بازار سهام نتوانست متناسب با این تحولات حرکت کند. همین موضوع باعث شد بخشی از سرمایهگذاران بازار سهام را به عنوان بازاری با ظرفیت جبران عقبماندگیها ارزیابی کنند.
در کنار این مسئله، افزایش شدید نرخ فروش محصولات شرکتها نیز عامل مهم دیگری بود. شرایط ناشی از جنگ موجب شد بسیاری از کالاها با نرخهای بالاتری معامله شوند و شرکتهای بزرگ کالامحور از این وضعیت منتفع شوند. حتی برخی شرکتهایی که در جریان درگیریها با محدودیت یا آسیب مواجه شده بودند، توانستند بخشی از موجودی انبارها و ذخایر خود را با قیمتهای بسیار بالاتر به فروش برسانند. این موضوع چشمانداز سودآوری بسیاری از بنگاههای بورسی را بهبود بخشید و جذابیت سهام را افزایش داد.
تغییر انتظارات؛ مهمترین عامل رشد بازار
اما شاید مهمترین عامل رشد بازار سرمایه را باید در تغییر ذهنیت سرمایهگذاران جستوجو کرد. تا پایان سال گذشته، بخشی از فعالان بازار سناریوهای بسیار بدبینانهای را برای اقتصاد ایران در نظر میگرفتند. نگرانی از فروپاشی اقتصادی، دلاریزه شدن کامل اقتصاد و حتی تکرار تجربههایی مشابه برخی اقتصادهای بحرانزده در ذهن بسیاری از سرمایهگذاران وجود داشت.
با این حال، رخدادهای ماههای اخیر موجب شد این نگرانیها تا حد زیادی رنگ ببازد. اقتصاد ایران با وجود فشارها و تنشهای گسترده، نشانهای از فروپاشی نشان نداد و تابآوری قابل توجهی از خود بروز داد. همین مسئله باعث شد بخش مهمی از انتظارات منفی که پیشتر بر بازار سایه انداخته بود، تعدیل شود.
در واقع، بازار سرمایه تنها به بهبود سودآوری شرکتها واکنش نشان نداد، بلکه به تغییر در درک سرمایهگذاران از آینده اقتصاد نیز پاسخ داد. زمانی که احتمال وقوع سناریوهای بسیار بدبینانه کاهش پیدا میکند، ارزشگذاری داراییها نیز تغییر میکند و سرمایهگذاران آمادگی بیشتری برای پذیرش ریسک پیدا میکنند.
عبور سریع از شوکهای خبری
یکی از ویژگیهای مهم بازار در ماههای اخیر، توانایی آن در عبور سریع از اخبار منفی بوده است. در شرایطی که طی هفتههای گذشته اخبار متعدد سیاسی و حتی درگیریهای نظامی منتشر شد، بازار سرمایه در اغلب موارد توانست خود را با شرایط جدید تطبیق دهد و از شوکهای مقطعی عبور کند.
این رفتار نشان میدهد که وزن عوامل بنیادی در تصمیمگیری سرمایهگذاران افزایش یافته است. به همین دلیل، نوسانات ناشی از اخبار کوتاهمدت تأثیر ماندگاری بر روند کلی بازار نداشته و سرمایهگذاران بیشتر به متغیرهای کلان و چشمانداز سودآوری شرکتها توجه کردهاند.
بر همین اساس، چشمانداز میانمدت بازار همچنان مثبت ارزیابی میشود. پیشبینی رسیدن شاخص کل به محدوده ۱۰ میلیون واحد تا پایان سال ۱۴۰۵ همچنان قابل دستیابی به نظر میرسد و روند فعلی بازار با چنین سناریویی ناسازگار نیست.
استراتژی مناسب برای سهامداران
در چنین شرایطی، تفاوت میان افقهای سرمایهگذاری اهمیت زیادی پیدا میکند. سرمایهگذارانی که نگاه میانمدت و بلندمدت دارند و در سهام بنیادی، سودساز و دارای چشمانداز رشد سرمایهگذاری کردهاند، میتوانند همچنان استراتژی سهامداری را دنبال کنند.
در مقابل، سرمایهگذارانی که با افق کوتاهمدت فعالیت میکنند، طبیعتاً حساسیت بیشتری نسبت به اخبار خواهند داشت و ممکن است بخشی از تصمیمات خود را بر اساس تحولات روز اتخاذ کنند. با این حال، تجربه هفتههای اخیر نشان داده است که معامله صرفاً بر مبنای اخبار، در بسیاری از موارد موجب جا ماندن از روند اصلی بازار شده است.
بازار در مقاطع مختلف نشان داده که حتی در مواجهه با اخبار منفی یا افزایش تنشها، پس از یک دوره کوتاه تعدیل، مجدداً به تعادل بازمیگردد. از این رو، حتی اگر برخی سناریوهای سیاسی نامطلوب محقق شود یا تنشهای جدیدی شکل بگیرد، انتظار میرود بازار پس از یک واکنش اولیه، فرصت ارزیابی مجدد و تصمیمگیری منطقی را در اختیار سرمایهگذاران قرار دهد.
سال سهامداری؟
بر مبنای این تحلیل، تمرکز بیش از حد بر نوسانگیری روزانه و معامله بر اساس اخبار لحظهای نمیتواند استراتژی مناسبی برای اکثر سرمایهگذاران باشد. در شرایطی که اقتصاد با تورم بسیار بالا مواجه است و بخش قابل توجهی از شرکتهای بورسی ماهیتی کالامحور دارند، بازار سرمایه همچنان میتواند یکی از گزینههای مناسب برای حفظ ارزش داراییها باشد.
از این منظر، استراتژی غالب برای سرمایهگذاران باید سهامداری در شرکتهای باکیفیت و دارای سودآوری پایدار باشد. بازاری که توانسته از شوکهای سیاسی، نظامی و روانی ماههای اخیر عبور کند، همچنان از ظرفیت رشد برخوردار است و به نظر میرسد در افق میانمدت، متغیرهای بنیادی بیش از هیجانات کوتاهمدت مسیر آن را تعیین خواهند کرد.